Zanim przeczytasz
Każdy gracz rysuje tabelę z kategoriami, losujecie literę, wszyscy wpisują słowa na tę literę, a potem porównujecie wyniki i liczycie punkty. Poza kartką i ołówkiem nie potrzeba niczego, a zagrać można już w 2 osoby. Przy dzieciach najlepiej sprawdza się prosta punktacja 2-1-0. Losuj z alfabetu skróconego do 23 liter, na które istnieje państwo.
Jak grać w państwa-miasta?
W państwa-miasta zagracie w domu, w ogrodzie, na plaży i w samochodzie, w gronie od dwóch do kilkunastu osób.
- Każdy rysuje tabelę z kategoriami (wzór jest niżej).
- Jeden gracz recytuje alfabet w myślach i zaczyna od „XYZ” powiedzianego na głos. Inny, wcześniej wskazany gracz przerywa słowem „stop”. Litera, na której stanęło, to wylosowana litera. Gdy nikt nie przerwie, recytowanie zaczyna się od początku.
- Wszyscy wpisują słowa na wylosowaną literę.
- Rundę kończycie jednym z dwóch sposobów: pierwszy gotowy gracz mówi „stop”, a reszta ma jeszcze 30 sekund, albo włączacie stoper na 1-2 minuty. Czas może też mierzyć klepsydra.
- Gracze odczytują słowa kolejno i zapisują punkty. Po ostatniej rundzie wygrywa najwyższa suma.
Gra trwa tyle rund, ile chcecie, byle litera się nie powtarzała. Gdy wypadnie ponownie, losujecie jeszcze raz.
Które litery losować?
Losuj z 23 liter: A B C D E F G H I J K L Ł M N O P R S T U W Z. Z polskiego alfabetu odpadają Ą, Ę, Ń, Ó i Y (Q, V i X w nim nie ma).
Skreśl jeszcze Ć, Ś, Ź i Ż, bo na te cztery litery nie ma żadnego państwa. Na liście państw w polskiej Wikipedii, liczącej 194 pozycje, nie zaczyna się od nich żadna nazwa.
Przy dzieciach skreślaj te cztery litery bezwzględnie. Runda z pewnym zerem w pierwszej kolumnie nie zachęca do drugiej.
Co wpisać na trudne litery?
Najmniej państw mają Ł (Łotwa) i O (Oman), po jednym, a Z ma trzy: Zambię, Zimbabwe i Zjednoczone Emiraty Arabskie.
| Litera | Państwo | Miasto | Zwierzę | Roślina | Rzecz | Imię |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Ł | Łotwa | Łódź | łoś | łubin | łyżka | Łukasz |
| O | Oman | Opole | orzeł | olcha | ołówek | Oskar |
| Z | Zambia | Zakopane | zebra | zawilec | zegar | Zofia |
| F | Francja | Frombork | foka | fiołek | fotel | Filip |
| H | Holandia | Hel | hipopotam | hortensja | hak | Hanna |
| J | Japonia | Jarosław | jeż | jabłoń | jojo | Jan |
Na Ł i O państwo najczęściej da 5 punktów w punktacji rozszerzonej (opisanej niżej), bo każdy, kto zna odpowiedź, wpisze to samo.
Jakie kategorie wybrać?
Liczbę kategorii dobieraj do tempa pisania dziecka. Młodsze dzieci zaczynają od kilku kolumn, starsze dokładają kolejne. Podział na klasy to rada redakcji, bo gra nie ma jednego regulaminu.
| Klasy | Liczba | Kategorie |
|---|---|---|
| 1-2 | 4 | imię, zwierzę, owoc lub warzywo, rzecz |
| 3-4 | 6 | państwo, miasto, zwierzę, roślina, rzecz, imię |
| 5-6 | 10 | te 6 oraz kolor, zawód, dyscyplina sportu, rzeka lub znana postać |
Państwa nie są obowiązkowe: w klasach 1-2 spokojnie je wyrzuć, a wtedy skreślanie Ć, Ś, Ź i Ż przestaje być potrzebne. Gdy gra się znudzi, zamień jedną kolumnę na postać z bajki, grę planszową, górę albo tytuł filmu.
Jak narysować tabelę?
Tabela ma kolumnę na literę, po jednej na każdą kategorię i jedną na punkty, a nad nią alfabet do skreślania. Skreślanie użytych liter zamyka spór o to, czy dana litera już była. Gotowego pliku nie ma, więc przerysuj wzór na kartkę albo wydrukuj tę stronę.
A B C D E F G H I J K L Ł M N O P R S T U W Z
| Litera | Państwo | Miasto | Zwierzę | Roślina | Rzecz | Imię | Punkty |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
Jak liczyć punkty?
Są dwa systemy. Prosty daje 2, 1 albo 0 punktów, a rozszerzony 15, 10, 5 albo 0 z premią za cudze puste pole. Punkty przyznaje się osobno za każdą kategorię.
| Sytuacja w kolumnie | Prosty | Rozszerzony |
|---|---|---|
| Jedyna osoba z poprawnym słowem | 2 | 15 |
| Słowo się nie powtarza, ale inni też coś wpisali | 2 | 10 |
| To samo słowo ma ktoś jeszcze | 1 | 5 |
| Puste pole lub błędne słowo | 0 | 0 |
| Premia, gdy ktoś ma 0 w polu | brak | +5 dla pozostałych graczy z wpisanym słowem, ale nie dla osoby z 15 |
Przykład: kolumna „miasto”, litera K i troje graczy.
- Runda 1: Ania i Bartek wpisują Kraków, Ola Kielce. W systemie rozszerzonym wychodzi 5, 5, 10, w prostym 1, 1, 2.
- Runda 2: Ania wpisuje Kraków, Bartek Kalisz, Ola nic. Rozszerzony: Ania 10+5=15, Bartek 10+5=15, Ola 0. Prosty: 2, 2, 0.
- Runda 3: Ania wpisuje Kraków, Bartek i Ola nic. Ania dostaje 15 bez premii, reszta 0.
Premię można pominąć, jeśli liczenie się dłuży. Przy młodszych dzieciach wybieram prostą punktację, bo liczenie premii nie może trwać dłużej niż sama runda.
Które słowa się liczą?
Liczy się słowo na właściwą literę, pasujące do kategorii i niezbyt ogólne. Przed pierwszą rundą ustalcie trzy zasady domowe:
- Słowo zaczyna się na wylosowaną literę i pasuje do kolumny.
- Słowo nie jest zbyt ogólne: „dinozaur” w kategorii zwierzę na literę D odpada.
- Spór rozstrzygacie głosowaniem większością, a odrzucona odpowiedź daje 0 punktów.
O tym, kiedy wielka litera jest potrzebna, decyduje kolumna. Państwo, miasto i imię to nazwy własne, więc piszemy je wielką literą. Zwierzę, roślina, rzecz i zawód to wyrazy pospolite, które piszemy małą.
Czy błąd ortograficzny kasuje punkty?
To zależy od ustalenia przed grą. Przy dzieciach wygodniej uznać punkt za pomysł i poprawić wyraz po rundzie. To zasada domowa, nie oficjalna reguła. Wyrazy, które dziecku się pomyliły, łatwo potem przećwiczyć w ćwiczeniach z ortografii.
Od ilu lat dziecko da radę grać?
Gdy samo zapisuje wyrazy, czyli zwykle od początku szkoły. Wersje pudełkowe mają oznaczenie od 6 lat. Dziecko, które jeszcze nie pisze sprawnie, może podawać słowa na głos, a rodzic je zapisze. Można też zmienić grę na taką, w której odpowiada się gestem, a nie wyrazem, jak w hasłach do kalamburów dobranych według wieku.
Jak grać bez kartki, na przykład w samochodzie?
Zostaw jedną kategorię i graj ustnie, na przykład tylko zwierzęta na K przez minutę. Wylosuj literę tak jak zwykle, a po upływie czasu każdy mówi swoje słowa na głos. Inne gry na drogę znajdziesz w zestawieniu zabawy słowne bez planszy.
Leave a Reply