Zanim przeczytasz
Sprawozdanie to rzeczowa relacja z wydarzenia, w którym autor brał udział. Wstęp podaje, co, gdzie, kiedy i kto, rozwinięcie opisuje etapy po kolei w czasie przeszłym, a zakończenie krótko ocenia całość. Warunek jest jeden: wszystko musi się naprawdę wydarzyć. Fakty ważą więcej niż wrażenia, dlatego nie ma tu dialogów ani wymyślonych scen.
Z jakich części składa się sprawozdanie?
Z tytułu i trzech części: wstępu, rozwinięcia i zakończenia, czyli z co najmniej trzech akapitów.
| Część | Co zawiera | Pytanie pomocnicze |
|---|---|---|
| Tytuł | Rodzaj wydarzenia i jego uczestników, np. „Wycieczka klasy 4b do muzeum wsi” | O czym jest to sprawozdanie? |
| Wstęp | Co, gdzie, kiedy, kto i po co | Co się wydarzyło i dlaczego? |
| Rozwinięcie | Etapy wydarzenia po kolei | Co działo się najpierw, a co potem? |
| Zakończenie | Jak się skończyło i krótka ocena | Jak to się skończyło i czy było warto? |
Sprawozdanie pełni funkcję informacyjną: czytelnik, który nie był na miejscu, ma po lekturze wiedzieć, jak wszystko wyglądało.
Jak napisać sprawozdanie krok po kroku?
Najpierw zbierz fakty, potem ułóż plan i dopiero wtedy pisz trzy części po kolei: wstęp, rozwinięcie i zakończenie.
1. Zbierz fakty od razu po wydarzeniu
Usiądź z dzieckiem jeszcze tego samego dnia albo następnego i przejdźcie przez pięć pytań: co się wydarzyło, gdzie, kiedy, kto brał udział i po co. Ty zapisuj, dziecko niech dyktuje. Pomagają pamiątki po wyjeździe: bilet wstępu, program wycieczki, mapka.
Z nich dziecko przepisuje datę, godziny i nazwy. Nazwę muzeum czy miejscowości zapisz tak, jak stoi na bilecie, pamiętając o zasadzie pisania nazw własnych wielką literą. Przed oddaniem tekstu sprawdźcie daty, nazwy własne i nazwy instytucji.
2. Ułóż plan wydarzeń
Plan to kilka haseł w kolejności, w jakiej coś się działo. Zwykle liczy 4–7 punktów. Przykładowy plan wycieczki do muzeum:
- Zbiórka i wyjazd.
- Przybycie na miejsce.
- Zwiedzanie z przewodnikiem.
- Pytania do przewodnika.
- Warsztaty.
- Powrót.
Nie rozpisuj dnia godzina po godzinie. Wystarczy kolejność: rano, po południu, wieczorem.
3. Napisz wstęp
Pierwsze zdanie powinno zawierać datę i miejsce, w kolejnych dochodzą uczestnicy i cel. Dwa przykłady otwarcia:
- „W czwartek 12 października pojechaliśmy z klasą 4b do muzeum wsi w pobliskim mieście.”
- „12 października klasa 4b zwiedziła muzeum wsi, aby poznać dawne gospodarstwo.”
Nie zaczynałbym od „Pewnego dnia”. To otwarcie bajki, a w sprawozdaniu data niesie więcej informacji niż jakakolwiek formułka.
4. Opisz przebieg po kolei
Idź za planem punkt po punkcie, w czasie przeszłym i w jednej osobie przez cały tekst: „pojechaliśmy” albo „klasa pojechała”, ale nie jedno i drugie. Porządek chronologiczny trzymają zwroty porządkujące:
- na początku: najpierw,
- kolejne etapy: następnie, po czym,
- pora dnia: rano, po południu,
- zamknięcie: na koniec.
Szczegół wchodzi do tekstu tylko wtedy, gdy wpłynął na przebieg. Awaria autokaru, która zmieniła plan dnia, jest ważna. Kolor autobusu czy zawartość plecaka odpadają. Miejsce, na przykład zagrodę w muzeum, można opisać krótko, jako tło dla wydarzeń, a nie osobny wątek.
5. Zakończ krótką oceną
Zakończenie podaje rezultat i jedną krótką ocenę. Tu mieszczą się wrażenia autora, ale nie mogą przeważyć nad relacją. Dwa przykłady:
- „Do szkoły wróciliśmy o 15.30, a najciekawsze były warsztaty z gliną.”
- „Wycieczkę uznaliśmy za udaną, choć przez korek mieliśmy mniej czasu na zwiedzanie.”
Sprawozdanie z wycieczki: wzór dla ucznia
Wzór dotyczy fikcyjnej wycieczki klasy 4b, więc wszystkie nazwy, godziny i zdarzenia są wymyślone.
Sprawozdanie z wycieczki klasy 4b do muzeum wsi
W czwartek 12 października pojechaliśmy z klasą 4b na wycieczkę do muzeum wsi w pobliskim mieście. Wyjazd zorganizowała wychowawczyni, a jego celem było poznanie dawnego życia na wsi.
Najpierw zebraliśmy się o 8.00 przed szkołą i autokarem ruszyliśmy w drogę. Z powodu korka na obwodnicy dotarliśmy na miejsce o 9.30, pół godziny później niż planowano, dlatego przewodnik skrócił powitanie. Następnie zwiedziliśmy z nim zagrodę, chatę i stodołę z narzędziami rolniczymi. Przewodnik pokazał nam, do czego służyły cepy, sierp i kierat. Po zwiedzaniu zadawaliśmy pytania o dawną pracę w polu.
Po południu wzięliśmy udział w warsztatach, na których każdy ulepił z gliny miseczkę. Instruktorka najpierw pokazała, jak przygotować glinę, a potem pomagała przy pracy. Na koniec zjedliśmy drugie śniadanie na muzealnym dziedzińcu i o 14.30 wyruszyliśmy w drogę powrotną. Pod szkołę wróciliśmy o 15.30.
Wycieczka pozwoliła nam zobaczyć, jak dawniej wyglądało gospodarstwo. Uznaliśmy ją za udaną, a najciekawsze były warsztaty z gliną.
Na co zwrócić uwagę przy tym wzorze:
- Pierwsze zdanie podaje datę, miejsce i uczestników.
- Korek trafił do tekstu, bo zmienił plan zwiedzania.
- Nie ma dialogów ani wykrzyknień, jest jedna osoba („my”), czas przeszły i jedno zdanie oceny.
Czym sprawozdanie różni się od opowiadania i streszczenia?
Różnica leży w tym, o czym jest tekst i czy wolno w nim zmyślać: sprawozdanie dotyczy przeżytego wydarzenia i dopuszcza wyłącznie prawdę.
| Sprawozdanie | Opowiadanie | Streszczenie | |
|---|---|---|---|
| O czym | O wydarzeniu, w którym autor brał udział | O historii wymyślonej albo przerobionej | O cudzym tekście, np. lekturze lub filmie |
| Prawdziwe czy wymyślone | Tylko prawdziwe zdarzenia | Fikcja i zwrot akcji dozwolone | Treść oryginału |
| Dialog | Unika dialogów | Może go zawierać | Pomija |
| Opinia | Krótka, w zakończeniu | Nie jest wymagana | Pomija opinię |
| Czas | Przeszły, jedna osoba | Wybiera autor | Zwykle teraźniejszy |
| Wstęp | Data, miejsce, uczestnicy, cel | Bohaterowie i sytuacja początkowa | Tytuł i autor omawianego tekstu |
Opowiadanie ma własne reguły: plan, dialog i zakończenie opowiadania służą fabule, której sprawozdanie nie potrzebuje. Gdy zadanie dotyczy książki, a nie wyjazdu, potrzebne będzie streszczenie przeczytanego tekstu.
To samo zdarzenie w dwóch wersjach:
- Opowiadanie: „Autokar zakaszlał i stanął w szczerym polu.”
- Sprawozdanie: „Po godzinie jazdy autokar się zepsuł, więc na drugi autobus czekaliśmy 40 minut.”
Pierwsze zdanie ma przenośnię, drugie podaje czas, przyczynę i skutek.
Czego unikać w sprawozdaniu?
- Dialogi, wykrzyknienia i przenośnie: zamień scenę na fakt, np. „Przewodnik opowiedział nam o dawnych narzędziach”.
- Wodolejstwo, czyli „było bardzo fajnie i ciekawie”: wpisz godzinę, nazwę albo liczbę.
- Pomieszana kolejność: trzymaj się planu i zwrotów porządkujących.
Pytania o sprawozdanie
Czy sprawozdanie pisze się w pierwszej osobie?
Tak, jeśli polecenie tego nie zabrania. Poprawne są „pojechaliśmy” (my lub ja) oraz „uczniowie zwiedzili” albo „klasa pojechała”, byle konsekwentnie od początku do końca.
Jak długie ma być sprawozdanie?
Tyle, ile zadał nauczyciel. W klasach 4–6, gdzie dzieci zwykle piszą sprawozdania, wystarcza najczęściej jedna strona zeszytu.
Sprawozdanie z filmu, konkursu albo wystawy
Budowa jest ta sama: wstęp, rozwinięcie i zakończenie, a fakty ważą więcej niż ocena dzieła. Sprawozdanie z kina czy wystawy może zawierać elementy recenzji, ale z naciskiem na fakty, np. godzinę wyjścia i awarię techniczną w kinie, których recenzja nie opisuje. Recenzja ocenia dzieło, sprawozdanie utrwala fakt, np. w kronice szkolnej albo gazetce.
Leave a Reply