Zanim przeczytasz
Nauka czytania sylabami polega na tym, że dziecko czyta od razu całe sylaby, na przykład MA, KA, WA, i składa z nich wyrazy, zamiast głoskować litera po literze. Zaczyna się od samogłosek, a pierwsze wyrazy powstają z sylab otwartych, takich jak KA-WA. Niczego nie musisz kupować: do ćwiczeń w domu wystarczą kartki z sylabami pisanymi drukowanymi literami.
Na czym polega metoda sylabowa?
Dziecko czyta sylabę jako całość, na przykład MA, a nie m-a, więc jednostką czytania jest sylaba, a każda polska sylaba ma jedną samogłoskę. Litera „i” przed samogłoską oznacza tylko zmiękczenie, więc „nie” to jedna sylaba, a „mama” to dwie. Nie uczy się przy tym osobno rozpoznawania pojedynczych spółgłosek. Wyrazy składa wprost z sylab, a czytanie sylaba po sylabie nazywa się sylabizowaniem. Czym jest sylaba i jak dzielić wyrazy, wyjaśniamy w poradniku o podziale na sylaby.
Ta sama metoda ma kilka nazw: metoda sylabowa, symultaniczno-sekwencyjna i krakowska. Opracowała ją Jagoda Cieszyńska, logopeda z Uniwersytetu Pedagogicznego w Krakowie.
Czym różni się od głoskowania i czytania globalnego?
Różnica dotyczy jednostki, którą dziecko czyta: głoski, sylaby albo całego wyrazu.
| Metoda | Jednostka | Jak dziecko czyta „kawa” |
|---|---|---|
| Głoskowanie | pojedyncza głoska | k-a-w-a, a potem łączy dźwięki |
| Metoda sylabowa | sylaba | KA-WA |
| Czytanie globalne (całowyrazowe) | cały wyraz | rozpoznaje „kawa” jako jeden obraz |
Głoskowanie to tradycyjny sposób nauki przez poznawanie pojedynczych liter. Literowanie, czyli wymawianie nazw liter po kolei, to nie to samo co głoskowanie.
Od czego zacząć? Etapy nauki czytania sylabami
Zacznij od samogłosek A, U, I, potem E, Y, O, a dopiero z nich buduj pierwsze sylaby otwarte: PA, MA, LA, BA. Cała droga ma sześć etapów:
- Samogłoski. Najpierw A, U, I, potem E, Y, O. Dziecko poznaje je w tej kolejności.
- Sylaby otwarte. Sylaba otwarta kończy się samogłoską. Najpierw ćwiczysz PA, MA, LA, BA z samogłoską A, potem te same spółgłoski z pozostałymi samogłoskami: PU, PI, PE, PY, PO. Na początku dobrze działają sylaby dźwiękonaśladowcze, takie jak MU i BE, bo dziecko zna je z książeczek.
- Pierwsze wyrazy. Składają się z samych sylab otwartych, na przykład KA-WA. W tym miejscu dochodzą nowe spółgłoski: G, K, S.
- Sylaby odwrotne i zamknięte. Sylaba odwrotna zaczyna się od samogłoski (AP zamiast PA), zamknięta kończy się spółgłoską (na przykład MAK, DOM).
- Dwuznaki i trudniejsze sylaby. Dziecko poznaje dwuznaki, na przykład CH, i sylaby o bardziej złożonej budowie.
- Zdania i krótki tekst. Dopiero teraz dziecko przechodzi do czytania zdań, a potem dłuższych tekstów.
Sylaby zapisuj drukowanymi literami, najlepiej wersalikami, po jednej na kartce.
Jak wygląda jedno ćwiczenie w domu?
Każde ćwiczenie ma trzy kroki, a ich kolejność się nie zmienia:
- Powtarzanie: dziecko powtarza sylabę po dorosłym.
- Rozumienie: jedna osoba pokazuje sylabę na kartce, druga ją czyta.
- Nazywanie: role się odwracają, dziecko czyta sylabę z kartki, a dorosły wskazuje ją albo powtarza.
Zamiana ról jest dla mnie sprawdzianem, czy dziecko naprawdę czyta sylabę, czy zgaduje z obrazka lub z pamięci.
Wymowę samogłoski można wesprzeć gestem: przy Y dziecko podnosi ręce. Pomocą są też duże plansze z literami, a w domu wystarczy kartka i gruby flamaster.
W jakim wieku dziecko czyta sylabami?
Nie ma jednego wieku. Onet.pl przytacza zalecenie Cieszyńskiej, by zacząć przed 3. urodzinami, bo sylabizowanie jest dla małego dziecka prostsze niż czytanie oparte na głoskach. Wydawcy kierują swoje pomoce do starszych dzieci:
- dziecko przed 3. urodzinami: start zalecany przez Cieszyńską;
- dziecko w wieku 6-8 lat: książeczki sylabowe, w których kolorem wyróżniona jest co druga sylaba wyrazu;
- uczeń klas 1-3: zeszyty ćwiczeń z sylabami.
Od jakich wyrazów zacząć czytanie?
Zacznij od wyrazów dwusylabowych, zbudowanych wyłącznie z sylab otwartych, które dziecko już zna. Wyrazy bez dwuznaków i zmiękczeń, na przykład:
- mama (MA-MA)
- tata (TA-TA)
- kawa (KA-WA)
- woda (WO-DA)
- noga (NO-GA)
- koza (KO-ZA)
- lody (LO-DY)
- ryba (RY-BA)
- buda (BU-DA)
- lala (LA-LA)
Przepisz sylaby na osobne kartki, a wyraz dziecko ułoży samo.
Co zrobić, gdy dziecko zna litery, ale nie składa wyrazu?
Wróć do sylab tak, jakby nauka zaczynała się od nowa. Według porady logopedy w serwisie sylaba.info sama znajomość liter nie wystarcza do czytania, a literowanie może je utrudniać: dziecko nazywa litery, ale nie rozumie, co z nich wychodzi. W opisanym tam przypadku pierwszoklasisty, który głoskuje i nie składa wyrazu, logopeda zaleca takie kroki:
- Odłóż litery i ucz sylabami, codziennie i systematycznie, wracając do poznanych sylab, zanim dodasz nowe.
- Jeśli trudności się utrzymują, zgłoś się do poradni psychologiczno-pedagogicznej po diagnozę ryzyka dysleksji.
Co czytać, gdy sylaby już idą?
Wybieraj krótkie teksty napisane specjalnie do nauki czytania, językiem bliskim mowie codziennej, a nie fragmenty baśni. Wybieram teksty z choćby prostą fabułą, nie zlepek sylab, bo dopiero przy fabule da się zapytać dziecko, co się wydarzyło. Gotowe krótkie teksty z pytaniami o treść znajdziesz w zbiorze czytanek dla pierwszoklasisty: pozwalają sprawdzić rozumienie, nie tylko technikę.
Dodaj komentarz