Zanim przeczytasz
Trudne dyktando dla dorosłych to krótki tekst (80–120 słów) z rzadką pisownią i wymagającą interpunkcją, a nie z zasadami z klas 1–4. Gotowy tekst do wydruku jest niżej, razem z kluczem i skalą oceny. Ortografię i przecinki liczysz osobno, bo każda z tych umiejętności wymaga innej powtórki.
Czym jest trudne dyktando dla dorosłych?
To tekst, w którym pułapkami są rzadkie wyrazy, pisownia łączna i rozdzielna oraz przecinki, a nie „ó” w słowie „góra”. Szkolne dyktando sprawdza, czy uczeń zna podstawowe reguły. Dorosły dostaje wyrazy, których nikt nie powtarza na co dzień, i zdania, w których przecinek zależy od budowy wypowiedzenia. Podpowiedzi nie ma: nikt nie mówi, że za chwilę pojawi się wyjątek.
Pułapka ortograficzna to wyraz, w którym wiele osób myli się z tego samego powodu. W plebiscycie na najtrudniejszy polski wyraz zgłaszano między innymi „wpółżywy”, „ożeż”, „gżegżółka”, „chyży”, „hoży” i „nicnierobienie” (RMF24). Dyktando stworzone dla dorosłych istnieje: są konkursy, quizy i teksty do samodzielnego rozwiązania.
Jakie są rodzaje trudnych dyktand dla dorosłych?
Dorośli trafiają na trzy rodzaje takich dyktand, a różni je to, kto je pisze i po co.
- Konkursowe. Dyktando Krakowskie ma edycję dla dorosłych i dla dzieci (RMF24).
- Maturalne. To zestawy „najtrudniejszych zdań dla maturzystów”, na przykład quiz se.pl, w którym pierwsze pytanie dotyczy zdania „Chrząszcz brzmi w trzcinie w Szczebrzeszynie”.
- Quizowe do samodzielnego rozwiązania. Quizy ortograficzne dziennik.pl opierają się na przykładach z krakowskiego dyktanda, a dyktando „Wyprzedaż snów” z dyktanda.pl ocenia też interpunkcję i sprawdza się automatycznie.
Quizowe daje wynik od razu, ale zwykle nie tłumaczy, skąd się wziął błąd.
Tekst dyktanda: krótkie i trudne
Poniższy tekst jest autorski i ma jedną scenę: powrót z targu. Zawiera kilkanaście pułapek ortograficznych i kilka trudnych przecinków. Czytaj go na głos wolno, każde zdanie dwa razy, a osoba pisząca niech nie zagląda do klucza.
Zofia wróciła z targu o zmierzchu, wpółżywa ze zmęczenia. Chyży chłopak, który zwykle sprzedawał rzeżuchę i chrzan, tym razem podniósł ceny, więc kupiła tylko kilo żurawiny, hiszpańskie mandarynki i bochenek chleba. „Nie zapomnij o ogórkach”, przypomniała sobie z niechęcią, bo nicnierobienie nie wchodziło w grę: goście mieli przyjść o szóstej. Brakowało soli, dlatego wyszła jeszcze do sklepu za rogiem. Potem stała w przedpokoju, żeby ogrzać zmarznięte dłonie. Zdjęła kurtkę, wyjęła zakupy z torby i zaczęła gotować, choć zupa, którą zostawiła rano, wciąż stała w garnku.
Wariant bardzo trudny to ten sam tekst z dopisanym na końcu zdaniem: „Hoży chłopak gonił chyżo za gżegżółką, nie zważając na deszcz.”
Klucz: dlaczego tak się pisze
Porównaj pisownię z własną kartką i zaznacz reguły, przy których pojawił się błąd.
| Wyraz | Pisownia | Reguła |
|---|---|---|
| wpółżywa | łącznie | „wpół” w złożeniach z przymiotnikami pisze się łącznie |
| Chyży | chyży | „ż” niewymienne, trzeba zapamiętać |
| rzeżuchę | rzeżucha | „rz” i „ż” w jednym wyrazie, oba niewymienne |
| chrzan | chrzan | po spółgłosce „ch” pisze się „rz” |
| żurawiny | żurawina | „ż” niewymienne |
| hiszpańskie | małą literą | przymiotnik od nazwy kraju pisze się małą literą |
| Zofia | wielką literą | imię pisze się wielką literą |
| Nie zapomnij | osobno | „nie” z czasownikiem pisze się osobno |
| ogórkach | ogórek | „ó” niewymienne |
| niechęcią | łącznie | „nie” z rzeczownikiem pisze się łącznie |
| nicnierobienie | łącznie | rzeczownik utworzony od „nic nie robić” |
| szóstej | szósta | „ó” wymienne na „e” (sześć) |
| wróciła | wrócić | „ó” wymienne na „a” (wracać) |
| przecinki | „który”, „więc”, „bo”, „choć” | przecinek przed zdaniem podrzędnym i przed spójnikami wynikowymi i przyczynowymi |
| przecinki | „którą zostawiła rano,” | wtrącone zdanie podrzędne zamyka się drugim przecinkiem |
| przecinek po cudzysłowie | „Nie zapomnij o ogórkach”, | po wypowiedzi bohatera, przed słowami autora, stawia się przecinek |
W wariancie bardzo trudnym „hoży”, „chyżo” i „gżegżółka” mają „ż” niewymienne, a w „gżegżółce” dochodzi jeszcze „ó” niewymienne. Przecinek przed „nie zważając” oddziela imiesłowowy równoważnik zdania.
Jak ocenić wynik?
Ta skala to propozycja redakcji, nie norma urzędowa. Ortografię i interpunkcję licz osobno, bo błędy w jednej z nich nie mówią nic o drugiej.
| Wynik | Błędy ortograficzne | Błędy interpunkcyjne |
|---|---|---|
| Bardzo dobry | 0–2 | 0–1 |
| Dobry | 3–5 | 2–3 |
| Do powtórki | 6 i więcej | 4 i więcej |
Jeśli ortografia i interpunkcja trafią do różnych wierszy, oceniaj je osobno i powtarzaj to, co wypadło słabiej. Przy wyniku dobrym wystarczy powtórzyć konkretne reguły z klucza. Przy wyniku do powtórki lepiej wrócić do zasad i napisać dyktando jeszcze raz za kilka dni.
Co powtórzyć po dyktandzie?
Powtarzaj to, w czym pojawiły się błędy w kluczu:
- Ó i u. Jeśli pomyliłaś lub pomyliłeś „wróciła”, „szóstej” albo „ogórkach”, powtórz osobno wyrazy z „ó” wymiennym i niewymiennym. Lista wyrazów z ó do nauki pomoże przed ponowną próbą.
- „Nie” z czasownikami i rzeczownikami. Błędy w „nie zapomnij”, „niechęcią” i „nicnierobienie” wskazują na pisownię łączną i rozłączną. Zasady zebrane są w materiale o tym, jak pisać nie z czasownikami.
- Gdy dyktando ma być z dzieckiem. Łatwiejsze teksty ze wszystkimi zasadami znajdziesz w krótszych dyktandach dla klasy 5.
Kto woli nie liczyć błędów ręcznie, może przejść na dyktando online, które sprawdza zapis automatycznie przy komputerze.






Leave a Reply